روکش سرامیکی دندان نوعی تاج مصنوعی است که از جنس سرامیک (یا پرسلن / چینی / مواد سرامیکی پیشرفته) ساخته می شود و روی دندان آسیب دیده (مثلاً به دلیل پوسیدگی ، شکستگی ، پرکردگی وسیع ، عصب کشی یا تغییر رنگ) قرار می گیرد تا هم فرم و عملکرد دندان باز گردد و هم ظاهر طبیعی تری ارائه شود. در مقایسه با روکش های فلزی یا فلز-سرامیک ، روکش دندان تمام سرامیک «بدون فلز» است و همین باعث می شود ظاهر آن بسیار نزدیک به دندان طبیعی باشد.
چرا ممکن است روکش سرامیکی دندان توصیه شود ؟ (اندیکاسیون ها)
طبق گفته جراح و متخصص دندانپزشکی تهران ، برای دندان هایی که نیاز به بازسازی تاج دارند (مثلاً پس از عصب کشی یا پوسیدگی وسیع) و می خواهیم هم استحکام و هم زیبایی را تأمین کنیم این نوع روکش توصیه می شود.
همچنین ، زمانی که زیبایی لبخند (به ویژه در دندان های جلویی/قابل رؤیت) اهمیت دارد مورد استفاده است ؛ زیرا سرامیک قابلیت تطابق با رنگ و شفافیت دندان طبیعی را دارد. به علاوه ، برای کسانی که حساسیت یا آلرژی به فلز دارند مناسب است ، چون سرامیک بی فلز است و معمولاً واکنش آلرژیک ایجاد نمی کند. همچنین ، وقتی تمایل به داشتن دندان با رنگ ثابت و مقاوم در برابر لکه و تغییر رنگ باشد ، از این نوع روکش استفاده می شود.
مزایای روکش سرامیکی دندان
- ظاهر طبیعی و زیبایی بالا : سرامیک می تواند رنگ ، شفافیت و بافت دندان طبیعی را به خوبی بازتولید کند ؛ تقریباً تشخیص آن از دندان طبیعی دشوار است. برخلاف روکشهایی که فلز دارند ، در لثه خط تیره یا نازیبایی فلز دیده نمی شود.
- سازگاری با بافت بدن (بیوکامپتیبیلیتی) :سرامیک موادی غیر فلزی ، ایمن و سازگار با بافت لثه و دهان است ؛ کمتر باعث حساسیت ، التهاب یا واکنش آلرژیک می شود.
- مقاومت در برابر تغییر رنگ و لکه : سرامیک سطح صاف و غیرقابل تراوایی دارد ؛ بنابراین در مقابل نوشیدنی ها یا مواد رنگ دهنده (قهوه ، چای و…) مقاوم تر است و رنگ خود را حفظ می کند.
- دوام و بازه طولانی استفاده : با مراقبت مناسب ، روکش های سرامیکی می توانند سال ها دوام بیاورند (بسیاری از مقالات عمر ۱۰–۱۵ یا حتی تا ۲۰ سال ذکر کرده اند). این گزینه ای مطمئن برای بازگرداندن عملکرد دندان و حفاظت از باقیمانده ساختار دندان است.
جهت ارتباط و دریافت مشاوره با دکتر روزبه روزبیانی ، فرم زیر را تکمیل کنید.
"*" زمینه های مورد نیاز را نشان می دهد
معایب روکش سرامیکی دندان
هرچند روکش سرامیکی مزایای زیادی دارد ، اما مانند هر درمانی محدودیت هایی هم دارد که باید قبل از تصمیم گیری به بیمار اطلاع داده شود. در ادامه ایمپلنتولوژیست خوب تهران به بررسی این موارد می پردازد :
- استحکام کمتر نسبت به روکش های فلزی یا فلز-سرامیک : سرامیک نسبت به فلز در برابر فشار زیاد (مثل جویدن قوی ، دندان قروچه یا جویدن غذاهای خیلی سخت) آسیب پذیرتر است و احتمال ترک یا شکستن آن وجود دارد.
- نیاز به تراش بیشتر دندان در برخی موارد : برای جایگذاری روکش ، ممکن است مینای طبیعی دندان و مقداری ساختار سالم تراشیده شود که این امر می تواند تأثیر بر بافت دندان داشته باشد.
- هزینه بالاتر : تولید و نصب روکش سرامیکی دندان معمولاً گران تر از گزینه های فلزی یا فلز-سرامیک است ، به دلیل مواد و مهارت تخصصی مورد نیاز.
- محدودیت کاربرد در دندان های عقبی تحت فشار زیاد : برای دندان هایی که تحت فشار جویدن قرار دارند (مثلاً دندان های آسیاب) ، روکش سرامیکی همیشه مناسب نیست، مخصوصاً اگر فرد دندان قروچه دارد.
انواع روکش سرامیکی دندان
روکش های سرامیکی ممکن است بسته به نوع سرامیک و مواد به کار رفته تفاوت داشته باشند. رایج ترین انواع آن عبارت اند از : روکش تمام سرامیک بدون فلز و روکش سرامیکی تقویت شده.
مراحل انجام کار روکش دندان سرامیکی
معاینه و بررسی دندان
ابتدا دندانپزشک دندان را از نظر پوسیدگی ، شکستگی ، سلامت ریشه و بافت لثه بررسی می کند تا مشخص شود آیا دندان برای روکش مناسب است یا نیاز به درمان های اولیه مثل ترمیم یا عصب کشی دارد.
آماده سازی و تراش دندان
برای اینکه روکش به درستی روی دندان قرار بگیرد ، مقدار کمی از مینای دندان تراش داده می شود. این مرحله فضای لازم را برای قرارگیری روکش ایجاد می کند و شکل پایه دندان اصلاح می شود.
قالب گیری یا اسکن دیجیتال
پس از تراش ، از دندان قالب گیری می شود (به صورت سنتی یا اسکن دیجیتال). این قالب برای ساخت روکش دقیق و هماهنگ با فرم دهان به لابراتوار ارسال می شود.
قرار دادن روکش موقت
تا زمان آماده شدن روکش اصلی ، روی دندان روکش موقتی قرار داده می شود تا از حساسیت ، آسیب یا تغییر موقعیت دندان جلوگیری شود.
ساخت روکش سرامیکی
در لابراتوار ، روکش با توجه به قالب و رنگ دندان های اطراف ساخته می شود. روکش سرامیکی به صورت سفارشی و با دقت بالا تولید می گردد.
نصب و چسباندن روکش
پس از آماده شدن ، روکش روی دندان امتحان می شود تا رنگ و اندازه آن دقیق باشد. سپس با چسب مخصوص ، به صورت دائمی روی دندان نصب می شود.
بررسی نهایی بایت (جویدن)
در پایان ، دندانپزشک بایت را بررسی می کند تا روکش در هنگام جویدن فشار صحیحی تحمل کند و بیمار هنگام خوردن احساس ناراحتی یا بلندی دندان نداشته باشد.
مراقبت و نکات بعد از نصب روکش سرامیکی دندان
برای افزایش دوام و رضایت از نتیجه ، رعایت نکات زیر توصیه می شود :
- رعایت بهداشت دهان (مسواک + نخ دندان) منظم. سرامیک سطحی صاف دارد که تجمع پلاک کمتر است.
- اجتناب از جویدن غذاهای بسیار سخت یا گاز زدن اشیاء (مثلاً یخ ، مغز سخت ، باز کردن در بطری با دندان) — چون سرامیک احتمال ترک یا شکست دارد.
- معاینات منظم دندانپزشکی برای بررسی وضعیت روکش و بافت لثه — مخصوصاً اگر دندان قروچه دارید.
- اطلاع رسانی به بیمار در باره اینکه هر چند دوام سرامیک بالا است ، اما تحت فشار زیاد احتمال شکستگی وجود دارد ؛ بنابراین انتخاب نوع سرامیک و روکش (تقویت شده یا معمولی) باید با دقت انجام شود.
روکش دندان سرامیکی بهتر است یا معمولی ؟
مقایسه این دو نوع روکش به نیاز بیمار ، محل دندان و اولویت های زیبایی و استحکام بستگی دارد. اما به طور خلاصه باید گفت اگر زیبایی اولویت اصلی بیمار است یا دندان در ناحیه لبخند قرار دارد ، روکش سرامیکی بهترین انتخاب است. اگر دندان در ناحیه عقب دهان است و فشار زیادی تحمل می کند ، روکش فلز-سرامیک (معمولی) یا سرامیک تقویت شده بهتر است.
طول عمر روکش سرامیکی دندان
طول عمر روکش سرامیکی بسته به نوع سرامیک ، مهارت دندانپزشک ، شرایط دندان بیمار و مراقبت های بعد از درمان متفاوت است. متوسط طول عمر روکش سرامیکی ۱۰ تا ۱۵ سال است و در شرایط بهینه و مراقبت صحیح ممکن است تا ۲۰ سال هم دوام داشته باشد.
نتیجه گیری و توصیه ها
روکش سرامیکی دندان ، گزینه ای بسیار مناسب برای کسانی است که می خواهند ترمیم دندان شان هم زیبا و طبیعی باشد و هم تابعیت زیستی (بدون فلز) داشته باشد — به ویژه برای دندان های جلویی و اصلاح لبخند. با این حال ، به دلیل محدودیت در استحکام نسبت به روکش های فلزی یا فلز-سرامیک ، برای دندان هایی که تحت فشار زیاد جویدن هستند باید با احتیاط و با سرامیک تقویت شده یا در نظر گرفتن جایگزین های مناسب عمل کرد.