دندانپزشکی در دوران بارداری

همواره یکی از مهم ترین چالش های خانم های باردار ، دندانپزشکی در دوران بارداری است. آیا دندان پزشکی در دوران بارداری ممکن است و در صورت انجام اقدامات درمانی یا زیبایی دندان پزشکی مانند عصب کشی دندان یا لمینیت ، آیا خطری جان مادر یا جنین را تهدید می کند ، به سوالات رایج و نگران کننده برای مادران باردار بدل شده است. در مقاله حاضر که توسط تیم تولید محتوای بهترین جراح دنداپزشک تهران و با نظارت مستقیم دکتر روزبه روزبیانی به نگارش درآمده است به این سوال پاسخ می دهیم که آیا دندان پزشکی در دوران بارداری مضر است؟ 

تاثیر دوران بارداری در بهداشت دهان و دندان

در دوران بارداری ، بدن بانوان دچار تغییراتی می شود که در ادامه به آن تغییرات که باعث تاثیر در سلامت و بهداشت دهان و دندان می شود ، خواهیم پرداخت.

• دکتر روزبه روزبیانی ، بهترین دندان پزشک غرب تهران بیان می کند که در دوران بارداری ، میزان هورمون هایی چون پروژسترون و استروژن افزایش یافته که می تواند منجر به برخی از مشکلات و بیماری های مربوط به دهان و دندان شود.
• با توجه به تغییرات هورمونی در بدن ، ممکن است عادت های غذایی بانوان باردار تغییر کند. در این دوران عادت های غذایی ممکن است سبب حجم مصرف بیشتر مواد غذایی ناسالم برای سلامت دهان و دندان مانند مواد غذایی اسیدی چون ترشیجات و لواشک و آبلیمو و امثالهم شود.

با توجه به دلایل گفته شده در دوران بارداری ، احتمال بروز آسیب های مربوط به دهان و دندان شود که به دندانپزشکی در دوران بارداری ختم شود. این آسیب های دهان و دندان که در این دوران ممکن است رخ دهند، عبارت اند از:

• لق شدن دندان ها
• بوی بد دهان
• زخم لثه
• ایجاد توده بر روی لثه
• تورم و التهاب لثه
• دندان درد
• عفونت دندان و لثه
• پوسیدگی دندان

بهترین زمان دندانپزشکی در بارداری

بهترین زمان برای انجام درمان ‌های دندانپزشکی در دوران بارداری سه‌ ماهه دوم ، یعنی ماه چهارم تا ششم ، است. در این بازه ، جنین از مرحله حساس رشد اولیه عبور کرده و خطر سقط جنین یا نقایص مادرزادی کمتر است. همچنین در این دوره ، مادر معمولاً حالت تهوع و حساسیت ‌های شدید سه ‌ماهه اول را ندارد.
بنابراین ، درمان‌ هایی مانند پر کردن دندان ، جرم ‌گیری ، ترمیم پوسیدگی ‌ها و کشیدن دندان‌ های عفونی (در صورت نیاز) در سه ‌ماهه دوم ایمن ‌تر انجام می ‌شوند.

📌 نکته : درمان ‌های زیبایی یا غیر ضروری بهتر است تا بعد از زایمان به تعویق بیفتند.

دندانپزشکی در ماه اول بارداری

ماه اول بارداری جزو دوره‌ های حساس رشد جنین محسوب می ‌شود و هر گونه استرس ، دارو یا پرتوی غیر ضروری می ‌تواند بر روند تکامل جنین اثر بگذارد. در این مرحله باید به نکات زیر توجه شود :

• فقط درمان‌ های اورژانسی مثل عفونت یا آبسه دندانی باید انجام شوند.
• عکسبرداری با اشعه X ممنوع است مگر در موارد بسیار خاص و با استفاده از محافظ سربی مخصوص.
• بهتر است قبل از هر اقدام دندانپزشکی در دوران بارداری ، به ویژه در ماه اول بارداری ، پزشک زنان در جریان قرار گیرد تا ایمنی داروها و روش‌ های درمانی تأیید شود.

دندان پزشکی در 3 ماهه اول بارداری

باید به این نکته توجه ویژه داشت که در سه ماه اول بارداری مادر ، اندام های حیاتی جنین تشکیل می شود و لازم است در این مدت، مراقبت های جدی انجام شود تا سلامت مادر و جنین حفظ شود. به همین دلیل توصیه دندانپزشکان در این دوره توصیه می کنند ، در صورت بروز انواع آسیب های دهان و دندان و مراجعه به جهت درمان ، حتما دنداپزشک را از بارداری مطلع کرده تا در این صورت اقدامات مراقبتی از جمله داروهای مصرفی ، عکس برداری با اشعه ایکس و بی حسی را انجام دهند.

دندانپزشکی در 3 ماهه دوم بارداری

طبق نظر اکثر متخصصان این حوزه ، با توجه به اینکه دندان پزشکی در دوران بارداری ، ممکن است با خطراتی همراه باشد، اما مناسب ترین زمان برای انجام امور دندانپزشکی در دوران بارداری ، بازه 3 ماهه دوم بارداری است. با توجه به شرایط مطلوب نسبی جنین و مادر، در این مدت ، مادر می تواند ضروری ترین اقدامات دندان پزشکی ، مانند درمان پوسیدگی دندان یا ترمیم دندان ، ریشه درمانی و در مواقعی کشیدن دندان انجام دهد. در طول این  دوره هم ضروری است قبل از هر چیز با مراجعه به دندانپزشک ، بارداری خود را به جراح دندان پزشک در تهران اطلاع دهید.

دندانپزشکی در 3 ماهه آخر بارداری

با توجه به کامل شدن رشد جنین و افزایش وزن جنین ، رفت و آمد برای مادر دشوار بوده و می تواند برای مادر با سختی هایی همراه باشد. به همین دلیل لازم است دندان پزشکی در دوران بارداری در 3 ماهه آخر را به بعد از زایمان موکول کرد تا خطری جان جنین و مادر را تهدید نکند و مادر با سختی هایی همراه نباشد. در این دوره مراقبت های مربوط به سلامت دهان و دندان باید از سمت مادر جدی تر پیگیری شود تا دچار مشکلات دهان و دندان نشود.

آیا می توان در دوران بارداری ، عکس با اشعه ایکس گرفت؟

نکته ای که در خصوص دندانپزشکی در دوران بارداری حائز اهمیت است ، اشعه ایکس برای مادر و جنین در طول دروان حاملگی خطرناک بوده و باید از تصویربرداری با اشعه ایکس در این دوران پرهیز کرد. اما در شرایطی که مادر ، دچار آسیب های جدی مرتبط به دهان و دندان شده باشد و نتوان آن را به بعد از زایمان موکول کرد، با صلاحدید دندانپزشک ، این تصویر برداری باید با رعایت نکات ایمنی برای جنین باشد. نکات ایمنی که باید در این رادیوگرافی باید رعایت شوند ، عبارت اند از :

• مهم ترین نکته استفاده از پوشش سربی است که باید مادر در حین تصویربرداری ، استفاده کند.
• مورد بعدی که باید در حین تصویر برداری برای دندان پزشکی در دوران بارداری باید رعایت شود، کنترل دوز اشعه ایکس یا همان رادیو گرافی است.
• در قدم بعدی لازم است تا اشعه ایکس پرتابی ، با زاویه مشخصی پرتاب شود و زاویه پرتاب محدود شود.
• باید در انجام رادیوگرافی دقت کافی را به خرج داد تا از تکرار رادیوگرافی جلوگیری کرد.

ممنوعیت ‌های دندانپزشکی در بارداری

برخی درمان‌ ها و داروها در دوران بارداری ممنوع یا محدود هستند ، از جمله :

• رادیوگرافی (عکس دندان) بدون محافظ سربی.
• استفاده از داروهای حاوی تتراسایکلین یا ایبوپروفن.
• بی‌حسی ‌های حاوی اپی‌ نفرین زیاد (در صورت لزوم ، دوز باید تنظیم شود.)
• جراحی ‌های غیر ضروری و درمان‌ های زیبایی مانند لمینیت یا بلیچینگ.
• استفاده طولانی ‌مدت از دهان ‌شویه ‌های الکلی.

توصیه می‌شود درمان‌ های غیر اضطراری به بعد از زایمان یا حداقل سه ‌ماهه دوم موکول شوند.

بی‌ حسی دندانپزشکی در بارداری

بی‌ حسی‌ های دندانپزشکی در صورت انتخاب صحیح دارو و دوز مناسب ، معمولاً بی ‌خطر هستند. داروی بی ‌حسی لیدوکائین با اپی ‌نفرین کم ، ایمن‌ ترین گزینه برای دندانپزشکی در دوران بارداری است.

دندانپزشک باید از کمترین مقدار مؤثر استفاده کند تا فشار خون مادر تغییر نکند. در صورت اضطراب زیاد بیمار ، بهتر است از تکنیک ‌های آرام ‌سازی طبیعی (مثل تنفس عمیق و محیط آرام) استفاده شود تا نیازی به داروهای آرام‌ بخش نباشد.

📌نکته مهم : اگر مادر دچار مسمومیت بارداری یا فشار خون بالا باشد ، حتماً باید نوع بی‌ حسی با پزشک زنان هماهنگ شود.

مصرف دارو بعد از دندانپزشکی در دوران بارداری ، باید چگونه باشد؟

قبل از هر چیز، لازم است در اولین اقدام پس از مراجعه ، دندانپزشک را از شرایط خود آگاه سازید. چرا که مادران با توجه به شرایط ی که دارند، امکان مصرف بیش از حد دارو برای حفظ سلامتی جنین را ندارند. به همین دلیل لازم است دنداپزشک از این شرایط آگاه شود و حتی در شرایطی ، موکول به بعد از زایمان مادر، مشاوره دهد.

جهت ارتباط و دریافت مشاوره با دکتر روزبه روزبیانی ، فرم زیر را تکمیل کنید.